Mái dốc là hạng kinh điển nhưng cũng là nơi dễ sảy ra lỗi thấm dột nhất nếu thi công không đúng cấu cạo. Dựa trên lý thuyết xây dựng dân dụng, tôi xin tổng hợp lại các lớp cấu tạo chuẩn và lưu ý kỹ thuật quan trọng cho anh em giám sát thi công.
Hệ kết cấu chịu lực: Thanh dọc vuông góc xà gồ
Li tô: Thanh nhỏ để móc ngói
Cấu tạo của mái ngói
Vật liệu hiện nay chủ yếu dùng thép mạ kẽm/ thép nhẹ (smart truss) thay cho gỗ để tránh mối mọt và cong vênh.
Lưu ý quan trọng là khoảng cách li tô phải chuẩn theo thông số kỹ thuật của từng loại ngói (ngói 10v/m2 khác ngói 22v/m2) để đảm bảo độ chồng mí (overlap) kín khít.
Hệ thống thoát nước Drainage System
Nước mưa từ lớp bao che ngói/tôn sẽ dồn về máng xối (Gutter) ở mép mái
Kỹ thuật: Máng xối Inox/ Tôn/ bê tông phải có độ dốc tối thiểu về phía ống thu nước để tránh đọng nước gây rỉ sét hoặc thấm cục bộ.
Liên kết: Vị trí tiếp giáp giữa mái và tường hồi hoặc khi lún là “tử huyệt” của thấm dột. Bắt buộc phải đóng lưới, quét chống thấm hoặc dùng tôn ốp chân tường (dìm mái) để ngăn nước len vào khe hở.
Độ dốc và lớp bao che: Mỗi loại vật liệu yêu cầu độ dốc khác nhau để thoát nước kịp. Mái tôn thường yêu cầu độ dốc > 15%, trong khi mái ngói cần độ đốc hơn lớn hơn 30-40% để tránh hiện tượng nước tạt ngược qua khe ngói khi có gió to.
Đây là xương sống của mái. Cấu tạo tiêu chuẩn bao gồm xà gồ thanh ngang chịu lực chính.
Cầu phong:Sê-nô âm bê tông là máng hứng nước mưa ngoài trời được đặt tiếp giáp với phần mái nhà. Hệ thống này được sử dụng phổ biến trong các khu vực nông thôn nhằm tận dụng nguồn nước mưa tự nhiên để sử dụng trong sinh hoạt hàng ngày.
Chất liệu sử dụng làm se nô thường là các loại ống nhựa, ống tôn hay kẽm
Vấn đề: điểm chết nằm ở vị trí tiếp giáp giữa sê nô và tường chắn mái
Giải pháp: Bản vẽ mặt cắt chỉ rõ việc sử dụng Flashing thép mạ kẽm luồn sâu vào chân tường và được đè lên bởi nắp chụp đá đúc sẵn.
Chi tiết này quan trọng hơn cả chống thấm lỏng vì nó ngắt nước chảy tràn bề mặt cực kỳ hiệu quả.
Giải pháp cho khung thép
Liên kết tấm lợp: Sử dụng Bu -Lông chữ J (J-Bolt) móc trực tiếp vào cánh xà gồ chữ I. Đây là giải pháp định vị tấm lợp (tôn/nhôm sóng) kinh điển cho nhà xưởng, công nghiệp giúp chống tốc mái tốt hơn vít bắn tôn thường.
Máng Treo (Hanging Gutter) sử dụng tay đỡ (Bracket) bán nguyệt. Ưu điểm là dễ bảo trì, thay thế và thoát nước nhanh, không lo tác ống âm như sê-nô bê tông.
Vật liệu và xử lý cầu nhiệt
Máng đồng (Copper Gutter) đặt trên dầm composite và ván gỗ lưỡi gà. Đây là giải pháp cao cấp (High-end), tuổi thọ máng đồng có thể lên đến tới 50-70 năm và tạo ra lớp Patina rất đẹp theo thời gian.
Cách nhiệt trần: Bản vẽ mặt cắt thể hiện lớp cách nhiệt dày đi qua lanh tô cửa sổ. Nếu bỏ qua chi tiết này, vị trí sê-nô bê tông sẽ trở thành một “cầu nhiệt” khổng lồ hấp thụ nhiệt vào mùa hè và gây ngưng tụ nước (đổ mồ hôi) vào mùa đông/mùa nồm.
Máng xối âm vẻ đẹp chết người nếu thi công ẩu
Máng xối âm là chân ái cho anh em KTS theo đuổi phong cách tối giản về thẩm mỹ nó “10 điểm” vì tạo ra đường nét mái liền mạc, sắc lẹm.
Nhưng với kinh nghiệm của tôi phải nói rằng đây là một trong những chi tiết rủi ro vao nhất công trình. Nó là một con dao hai lưỡi bởi các lý do sau:
Rò rỉ và thấm ngược: đây là thảm hoạ. Vì máng được giấu trong kết cấu, nếu lớp chống thấm (sika, màng..) chỉ cần một lỗ thủng nhỏ, nước sẽ thấm thẳng vào dầm, tường, trần thạch cao. Hậu quả cực kỳ nghiêm trọng.
Tắc nghẽn và tràn: Máng xối truyền thống khi nghẽn (lá cây, rác) sẽ tràn ra ngoài nhà. Máng xối âm khi nghẽn sẽ tràn vào bên trong nhà, qua các khe hở, gây hư hại nội thất.
Bảo trì cực khó: việc vệ sinh bảo trì nằm ẩn bên trong, rất khó tiếp cận so với máng xối lồi.
Để làm được chi tiết này đòi hỏi vật liệu chống thấm là loại tốt nhất và kỹ thuật thi công phải cực kỳ chính xác, không một sai sót.
